گز آردی

گز آردی و فواید آن برای سلامتی

گز آردی یکی از محبوب­ترین و خوشمزه­ترین شیرینی­های سنتی ایرانی است که از سوغاتی­های معروف استان یزد و استان اصفهان به شمار می­رود. امروزه این شیرینی علاوه بر بازار­های داخلی به عنوان یک محصول صادراتی به  بازار­های خارج از کشور نیز راه یافته و در زمره مرغوب­ترین خوراکی­ها قرار دارد.

این نوع گز اکنون یک سوغاتی لوکس از شهر­های مرکزی ایران به شمار می­رود وبی شک هر فرد با یک بار خوردن آن عاشق طعم مطبوع و خوش آن می­شود. برای آن که با پیشینه جالب و نحوه تولید گز بیشتر آشنا شوید، در این مقاله با ما همراه شوید.

تاریخچه گز آردی

تاریخچه تولید این نوع گز به حدود 500 سال پیش باز می­گردد.. اما در اصل این شیرینی خوش­طعم از دوران حکومت صفویان در اصفهان رواج یافته و به مرور زمان به سایر شهر­ها نیز رسیده است و در نهایت از زمان قاجار، گز یک محصول صادراتی شده است و در آن دوره به عنوان پیشکش به پادشاهان سایر کشور­ها فرستاده می­شد.

اگر بخواهیم تاریخچه گز را به صورت دقیق­تری بررسی کنیم، باید مروری بر دوره حکومت شاه عباس در ایران داشته باشیم. در زمان شاه عباس، اصفهان قطب گردشگری ایران شده و به اوج شکوفایی و تمدن خود رسیده بود. در آن زمان گردشگران و مسافران ثروتمند زیادی به این شهر سفر می­کردند و از این رو اصفهان به موقعیت تجاری و گردشگری فوق العاده ای رسیده بود. در همین حین فردی به نام “محمد علی شکرچیان” که شاگرد یک مغازه شیرینی­پزی در اصفهان بود، در کارگاه شیرینی­ پزی از ترکیب مغز پسته در شیرینی مرسوم آن دوره یعنی حلوا­چوبه به ترکیب گز رسید و سپس با افزودن برخی مواد مانند شیره گزانگبین طعم آن را بهبود داد. از آن دوره به بعد، گز تبدیل به یکی از اصلی­ترین سوغاتی­های شهر اصفهان شد و هر مسافری از طعم آن لذت می­برد.

اگر به نقاشی­های این دوره توجه داشته باشید خواهید دید که در تمام مراسمات حکومتی و اشرافی گز آردی از اصلی­ترین خوراکی­های موجود برای پذیرایی به شمار می­رفت و در تمامی میزهای پذیرایی تصویر آن به چشم می­خورد. معروف ترین نقاشی آن زمان مراسم میهمانی شاه طهماسب از یکی از پادشاهان کشور هند است که در آن گز را به عنوان یک هدیه به شاه هند می­دهد. این نقاشی خود بیانگر اهمیت و جایگاه خاص شیرینی گز در ادوار مختلف تاریخ است.

متاسفانه بعد از شروع دوره­ی قاجار و تغییر پایتخت ایران از اصفهان و به تهران، افراد ثروتمند و سرمایه دار کم کم از این شهر خارج شده و برای تجارت بیشتر و زندگی بهتر به تهران نقل مکان کردند و از این رو شهر اصفهان در مدت کوتاهی جایگاه خود را از دست داد و به دنبال آن شیرینی گز نیز فراموش شد. البته بیشتر از تغیییر پایتخت، گرانی و تورم آن دوره دلیل اصلی حذف شیرینی گز از سبد خرید مردم شده بود.

بعد از مدتی، با روی کار آمدن حکومت پهلوی، دوباره سرمایه داران بسیاری از کشور­های ثروتمند مانند آمریکا و انگلیس وارد ایران شدند و در همین دوره همراه با رونق اقتصادی کشور، چندین کارگاه گز دوباره شروع به فعالیت کرده و صنعت تولید گز جانی تازه گرفت.

با ملی شدن صنعت نفت، تولید گز نیز همانند بسیاری از صنایع دیگر، بیش از پیش گسترش یافت و در مدت زمان کمی به اوج شکوفایی و رشد خود رسید به طوری که پس از آن گز به عنوان یک خوراکی لوکس در بازار راه یافت.

در حقیقت این خوراکی لذیذ پیشینه ای بسیار طولانی و مفصل دارد به گونه­ای که در اکثر منابع تاریخی مانند سفرنامه پولاک، سفرنامه هانری رنه، و آثار شاردن از نحوه پخت و طعم آن به تفص یاد شده است.

ترکیبات گزهای آردی

اصلی­ترین مواد تشکیل­دهنده گز آردی عبارتند از: آب، آرد، مغز پسته یا بادام، گلاب، سفیده تخم مرغ، شکر و گلوکز.

این شیرینی امروزه با توجه به وجود رسپی­های مختلف در اکثر مناطق ایران تهیه و به بازار عرضه می­شود ولی همچنان قطب تولید و فروش آن استان­های مرکزی کشور مانند یزد، کرمان و اصفهان هستند.

اکثر گز­های موجود در بازار به دلیل طعم فوق­العاده طرفداران زیادی دارند، اما در میان آن­ها گزهای آردی به دلیل داشتن گزانگبین شهرت بیشتری دارد. در واقع همین شهد گزانگبین است که باعث تمایز این گز از سایر گز­ها شده و به آن هویتی منحصر به فرد می­بخشد.

گزهای آردی یک شیرینی بسیار مقوی هستند و منبعی غنی از پروتئین، ویتامین، مواد آلی و معدنی به شمار می­آیند. این شیرینی ماندگاری زیادی دارد و از آنجایی که در تهیه آن از ترکیبات مغذی با ماندگاری بالا استفاده می­شود یک غدای سالم محسوب می­شود، زمان فرآوری گز حدود هفت الی هشت ساعت است.

در طول سالیان اخیر، با روی آوردن مردم به عادات غذایی سالم و بهینه بیشتر کارگاه­های تولیدی گز آردی از شهد و عسل به جای شکر استفاده می­کنند که این خود باعث محبوبیت بیشتر گز در میان مردم شده است.

تفاوت گز آردی با گز لقمه

معمولا تصور عموم مردم از تفاوت گزهای آردی با گز لقمه نحوه تولید و فرآوری آن است، حال آن که این یک تصور اشتباه است. مراحل تولید گزهای آردی و گز لقمه بسیار مشابه هم است و دلیل عمده تفاوت آن­ها فقط و فقط در روش بسته بندی این دو شیرینی است.

در انتهای فرآیند تولید گز آردی، گز­ها در آردی که سبوس نداشته باشد (آرد سفید) غلتانده می­شوند و سپس وارد مرحله بسته بندی می­شوند. در این مرحله مقدار فراوانی آرد مصرف می­شود به طوری که هر بسته 600 گرمی از این شیرینی حاوی حداقل 250 گرم آرد است. البته غلتاندن این گز­ها در آرد دو مزیت فوق العاده دارد: اولین مزیت، آن است که بعد از چند روز، طعم گز بسیار بهتر می­شود و حالت مطبوع­تری به خود می­گیرد. دومین مزیت این است که آرد مانع به هم چسبیدن گز­ها در بسته بندی­ها خواهد شد.

نکات مهم در خرید گزهای آردی

در خرید گزهای آردی باید به برخی نکات توجه داشته باشید تا بتوانید محصولی تازه و مرغوب تهیه کنید. اولین نکته توجه بر نرم بودن بافت گز است، گز تازه معمولا نرم‌تر است و بافت خشکی ندارد. یک نکته مهم دیگر توجه به بسته بندی گزهای آردی است، بسته بندی این شیرینی باید به گونه­ای باشد که گزها اصلا در معرض هوا قرار نگیرند چرا که در این صورت به سرعت فاسد می­شوند.

سخن پایانی

این شیرینی با توجه به این که از مواد بسیار مفید و عالی تهیه می­شود، می­تواند جایگزین مناسبی برای شیرینی­های سنتی شود؛ در نتیجه می­توانید از آن به عنوان یک خوراکی و میان وعده سالم بهره ببرید. اگر شما هم یکی از طرفداران گز آردی هستید بهتر است این شیرینی را از مراکز خرید و نمایندگی­های معتبر تهیه کنید تا علاوه بر طعم بی­نظیر از کیفیت و سلامت آن اطمینان خاطر داشته باشید، ما در فروشگاه گز اثلی بهترین گزهای اصفهان را برای شما عزیزان آماده کرده ایم تا از طعم آن ها لذت ببرید.

یک نکته مهم دیگر آن است که اگر در شهر­هایی زندگی می­کنید که تولید گزهای آردی در آن شهر­ها رواج ندارد می­توانید از تولیدی­های اصلی موجود در استان­هایی همانند چهارمحال بختیاری، اصفهان، یزد و کرمان این شیرینی را تهیه کنید. هر چند امروزه به لطف گسترش صنعت و تکنولوژی اکثر محصولات را می­توان در بازار­های داخلی و خارجی مشاهده کرد.